Vì sao dùng loại hình đấu để chọn gà làm tăng rủi ro phúc lợi?

Việc sử dụng loại hình đấu đối kháng trực tiếp để tuyển chọn gà làm tăng nghiêm trọng các rủi ro về phúc lợi động vật. Theo các nguyên tắc về phúc lợi động vật được công nhận toàn cầu bởi Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH), động vật có quyền được giải phóng khỏi nỗi sợ hãi, lo âu, đau đớn, tổn thương và bệnh tật.

Việc chọn lọc gà dựa trên khả năng chịu đòn và tính hiếu chiến trực tiếp vi phạm các tiêu chuẩn này, ép buộc vật nuôi vào trạng thái tinh thần căng thẳng tột độ và chịu đựng những vết thương vật lý nghiêm trọng, đi ngược lại định nghĩa của WOAH về phúc lợi động vật là trạng thái thể chất và tinh thần tốt của con vật trong môi trường sống và chết.

Phúc lợi động vật theo tiêu chuẩn quốc tế

Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH) định nghĩa phúc lợi động vật là “trạng thái thể chất và tinh thần của con vật liên quan đến điều kiện sống và chết của chúng”. Định nghĩa này nhấn mạnh sự cân bằng giữa sức khỏe thể chất và trạng thái tinh thần của động vật. Các nguyên tắc cốt lõi của phúc lợi động vật bao gồm việc đảm bảo động vật được tự do khỏi đói khát, khó chịu, đau đớn, tổn thương, bệnh tật, sợ hãi và lo âu, đồng thời có thể thể hiện các hành vi tự nhiên của loài.

Khi một con vật bị ép buộc tham gia vào các hoạt động đối kháng, các nguyên tắc này thường bị vi phạm nghiêm trọng.

Ví dụ, một con gà bị đưa vào môi trường đấu tranh sẽ trải qua mức độ căng thẳng và sợ hãi cao độ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến trạng thái tinh thần mà còn gây ra những phản ứng sinh lý tiêu cực, như tăng nhịp tim, huyết áp và giải phóng hormone căng thẳng. Về mặt thể chất, các cuộc đối kháng trực tiếp chắc chắn dẫn đến tổn thương, đau đớn và nguy cơ mắc bệnh do vết thương hở. Những yếu tố này đều đi ngược lại các tiêu chuẩn phúc lợi động vật mà WOAH đã thiết lập.

Tác động vật lý và tinh thần khi gà bị ép đấu

Khi gà bị ép buộc tham gia vào các cuộc đấu đối kháng, chúng phải đối mặt với nhiều tác động tiêu cực cả về thể chất lẫn tinh thần. Về mặt thể chất, các vết thương là không thể tránh khỏi. Những vết thương này có thể bao gồm rách da, gãy xương, tổn thương nội tạng, và mất máu nghiêm trọng. Ngay cả khi không tử vong tại chỗ, những vết thương này cũng có thể dẫn đến nhiễm trùng, đau đớn kéo dài và suy giảm chất lượng cuộc sống đáng kể.

Trong một số trường hợp, gà có thể bị tàn tật vĩnh viễn hoặc phải chịu đựng cái chết chậm do các biến chứng từ vết thương.

Về mặt tinh thần, gà là loài động vật có khả năng cảm nhận nỗi sợ hãi và căng thẳng. Việc bị ép buộc chiến đấu với một con gà khác, đặc biệt là trong môi trường ồn ào và áp lực, sẽ gây ra sự lo âu tột độ. Trạng thái căng thẳng kéo dài có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của gà, khiến chúng dễ mắc bệnh hơn. Hơn nữa, hành vi tự nhiên của gà là tìm cách tránh xung đột khi có thể, nhưng trong các cuộc đấu, chúng bị buộc phải đối mặt và chiến đấu, điều này hoàn toàn trái ngược với bản năng sinh tồn của chúng.

So sánh phúc lợi trong các loại hình chọn lọc

Để hiểu rõ hơn về rủi ro phúc lợi, chúng ta có thể so sánh các phương pháp chọn lọc gà khác nhau:

• Chọn lọc theo đặc điểm ngoại hình/di truyền: Phương pháp này tập trung vào các đặc điểm vật lý, sức khỏe tổng thể, hoặc phả hệ của gà mà không yêu cầu chúng phải tham gia đối kháng. Rủi ro phúc lợi thấp vì không gây ra căng thẳng hay tổn thương trực tiếp.
• Chọn lọc theo khả năng sinh sản/sản xuất: Gà được chọn dựa trên khả năng đẻ trứng, tốc độ tăng trưởng, hoặc chất lượng thịt. Phương pháp này cũng có rủi ro phúc lợi thấp nếu điều kiện nuôi dưỡng đảm bảo.
• Chọn lọc theo loại hình đấu đối kháng: Gà được đánh giá dựa trên khả năng chiến đấu, sức chịu đựng và tính hiếu chiến trong các trận đấu thực tế. Phương pháp này có rủi ro phúc lợi cực kỳ cao do gây ra đau đớn, tổn thương thể chất và căng thẳng tinh thần nghiêm trọng.

Bảng dưới đây minh họa sự khác biệt về rủi ro phúc lợi:

Rõ ràng, việc chọn lọc gà thông qua các trận đấu đối kháng trực tiếp là phương pháp gây ra nhiều rủi ro phúc lợi nhất, đi ngược lại hoàn toàn các nguyên tắc cơ bản về bảo vệ động vật.

Lỗi thường gặp và cách tự kiểm tra

Một lỗi thường gặp trong quan niệm về việc chọn gà là tin rằng việc cho gà đấu là cách duy nhất để kiểm tra và chọn ra những con gà mạnh mẽ nhất. Tuy nhiên, quan điểm này bỏ qua các phương pháp đánh giá khác không gây hại cho động vật, như quan sát hành vi tự nhiên, đánh giá sức khỏe tổng thể, hoặc phân tích di truyền. Việc ép buộc gà vào tình huống đối kháng chỉ để kiểm tra khả năng chiến đấu là một hành động gây ra đau đớn không cần thiết.

Để tự kiểm tra và điều chỉnh quan điểm, người đọc có thể tham khảo các tài liệu về phúc lợi động vật từ các tổ chức uy tín như WOAH. Hãy tự hỏi liệu hành động của mình có đáp ứng được các tiêu chuẩn cơ bản về tự do khỏi đau đớn, sợ hãi và tổn thương cho động vật hay không. Nếu câu trả lời là không, đó là dấu hiệu cho thấy cần phải xem xét lại phương pháp tiếp cận.

Việc tìm hiểu và áp dụng các phương pháp chọn lọc không gây hại sẽ góp phần bảo vệ phúc lợi động vật, đồng thời vẫn có thể đạt được mục đích chọn lọc giống gà phù hợp cho các mục đích khác không liên quan đến đối kháng.

Các quy định pháp luật tại Việt Nam cũng có những điều khoản liên quan đến bảo vệ động vật, dù chưa cụ thể hóa cho từng loài. Ví dụ, Cổng thông tin văn bản Chính phủ Việt Nam cung cấp các văn bản pháp luật chung về bảo vệ động vật. Việc tổ chức các hoạt động đá gà có tính chất cờ bạc là vi phạm pháp luật, như đã được đề cập trong Bản án 18/2020/HS-ST của Thư Viện Pháp Luật. Điều này càng nhấn mạnh sự cần thiết phải tránh xa các hoạt động gây hại cho động vật và vi phạm pháp luật.