Kiểm tra cựa sắt dưới góc nhìn phúc lợi: vì sao không có quy trình nào làm đá gà trở nên an toàn

Đá gà cựa sắt, dù có các quy trình kiểm tra cựa được áp dụng tại một số địa điểm, về cơ bản không thể được coi là an toàn dưới góc nhìn phúc lợi động vật. Bản chất của việc gắn cựa sắt sắc bén vào chân gà là nhằm tăng khả năng sát thương, rút ngắn thời gian trận đấu và phục vụ mục đích cá cược. Điều này đi ngược lại hoàn toàn các nguyên tắc cơ bản về phúc lợi động vật, vốn ưu tiên sự tự do khỏi đau đớn, thương tích và bệnh tật.

Mục tiêu của kiểm tra cựa sắt: Công bằng hay An toàn?

Khi người xem quan sát các quy trình kiểm tra cựa sắt tại một số trường gà, họ có thể lầm tưởng rằng những quy trình này nhằm đảm bảo an toàn cho gà. Tuy nhiên, mục tiêu chính của việc kiểm tra cựa sắt, nếu có, thường là để đảm bảo tính công bằng giữa hai con gà tham gia trận đấu. Điều này bao gồm việc kiểm tra xem cựa có được gắn đúng cách, không có chất độc hại, hoặc không có sự can thiệp bất thường nào khác có thể làm thay đổi kết quả trận đấu một cách không công bằng.

Ví dụ, một quy trình kiểm tra cựa tại một trường gà có thể bao gồm các bước như:

1. Kiểm tra độ dài và loại cựa: Đảm bảo cựa sắt tuân thủ quy định về kích thước và hình dạng (ví dụ: cựa dao, cựa tròn) đã được thống nhất trước trận đấu.
2. Kiểm tra độ sắc bén: Đảm bảo cựa có độ sắc bén tương đương, không có bên nào cố tình mài sắc quá mức so với quy định chung.
3. Kiểm tra vị trí gắn cựa: Đảm bảo cựa được gắn đúng vị trí trên chân gà, không bị lệch hoặc lỏng lẻo.
4. Kiểm tra vật liệu: Đảm bảo cựa được làm từ vật liệu tiêu chuẩn, không có chất lạ hoặc chất độc được bôi lên.

Tuy nhiên, ngay cả khi tất cả các tiêu chí này được đáp ứng, bản thân cựa sắt vẫn là một vũ khí được thiết kế để gây thương tích nghiêm trọng. Do đó, các quy trình kiểm tra này chỉ đảm bảo công bằng trong việc gây sát thương, chứ không phải an toàn cho động vật.

Phúc lợi động vật và rủi ro từ cựa sắt

Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH), phúc lợi động vật được định nghĩa là 'trạng thái thể chất và tinh thần của con vật liên quan đến điều kiện sống và cái chết của nó'. Các nguyên tắc cốt lõi của phúc lợi động vật bao gồm quyền tự do không bị đau đớn, thương tích và bệnh tật. WOAH nhấn mạnh rằng việc đảm bảo những quyền tự do này là yếu tố then chốt để một con vật có phúc lợi tốt.

Việc gắn cựa sắt vào chân gà trực tiếp vi phạm các nguyên tắc này. Cựa sắt, dù là cựa dao hay cựa tròn, đều được thiết kế để xuyên thủng da thịt, gây chảy máu, gãy xương và tổn thương nội tạng nghiêm trọng. Những chấn thương này không chỉ gây đau đớn tột cùng mà còn dẫn đến nhiễm trùng, bệnh tật và thường là cái chết cho con vật. Do đó, không có quy trình kiểm tra cựa nào có thể làm cho đá gà cựa sắt trở nên an toàn theo tiêu chuẩn phúc lợi động vật.

Đá gà cựa sắt và chọi gà dân gian truyền thống: Sự khác biệt

Cần phân biệt rõ ràng giữa đá gà cựa sắt hiện đại và trò chơi chọi gà dân gian truyền thống ở Việt Nam. Chọi gà dân gian, như một phần của các lễ hội truyền thống, ban đầu mang ý nghĩa giải trí, khuyến khích chăn nuôi và thể hiện tinh thần thượng võ. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cũng ghi nhận rằng trò chơi này có liên quan đến việc chọn giống gà tốt.

Tuy nhiên, việc đưa các yếu tố ăn thua, cá độ và đặc biệt là sử dụng cựa sắt sắc bén đã làm biến tướng hoàn toàn bản chất của trò chơi này. Từ thế kỷ 13, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn trong Hịch tướng sĩ đã từng cảnh tỉnh về tính chất nguy hiểm của cựa gà sắc nhọn khi viết 'Cựa gà sắc khôn đâm giáp giặc'. Điều này cho thấy ngay cả trong lịch sử, tính sát thương của cựa gà đã được nhận thức rõ ràng.

Đá gà cựa sắt hiện đại tập trung vào việc rút ngắn thời gian trận đấu để phục vụ mục đích cá cược nhanh chóng, đẩy mức độ bạo lực lên cao nhất. Điều này hoàn toàn khác với chọi gà dân gian, nơi mà các trận đấu có thể kéo dài hơn, ít gây thương tích nghiêm trọng đến tính mạng và không có yếu tố cựa sắt.

Giới hạn của khái niệm an toàn trong đá gà cựa sắt

Khái niệm 'an toàn' trong đá gà cựa sắt là một mâu thuẫn nội tại. Mục đích của cựa sắt là gây sát thương, và bất kỳ quy trình kiểm tra nào cũng chỉ có thể đảm bảo rằng sát thương đó được gây ra một cách 'công bằng' giữa hai con gà, chứ không phải giảm thiểu nó. Việc chấp nhận đá gà cựa sắt, dù có quy trình kiểm tra, đồng nghĩa với việc chấp nhận rủi ro cao về đau đớn, thương tích và cái chết cho động vật.

Các hoạt động cá độ đá gà cũng bị pháp luật Việt Nam nghiêm cấm. Ví dụ, các bản án về tội đánh bạc thường xuyên được công bố, trong đó có các trường hợp liên quan đến đá gà. Điều này phản ánh quan điểm của xã hội và pháp luật về việc bảo vệ phúc lợi động vật và ngăn chặn các hoạt động cờ bạc bạo lực.

Lỗi thường gặp: Nhầm lẫn giữa kiểm tra và an toàn

Một lỗi thường gặp là người xem hoặc người tham gia nhầm lẫn giữa việc kiểm tra cựa sắt với việc đảm bảo an toàn cho gà. Họ có thể nghĩ rằng nếu cựa được kiểm tra kỹ lưỡng, trận đấu sẽ 'an toàn' hơn. Tuy nhiên, như đã phân tích, việc kiểm tra chỉ là một nỗ lực để chuẩn hóa mức độ bạo lực, chứ không phải loại bỏ nó. Rủi ro về thương tích và tử vong vẫn luôn hiện hữu và là bản chất không thể tách rời của đá gà cựa sắt.

Để tự kiểm tra và đánh giá, người đọc nên xem xét các câu hỏi sau:

• Mục đích chính của cựa sắt là gì?
• Liệu một vật sắc nhọn có thể được coi là 'an toàn' khi gắn vào động vật để chiến đấu?
• Các nguyên tắc phúc lợi động vật của WOAH có được đáp ứng trong đá gà cựa sắt không?

Câu trả lời cho những câu hỏi này sẽ giúp làm rõ rằng không có quy trình nào có thể làm cho đá gà cựa sắt trở nên an toàn dưới góc nhìn phúc lợi động vật.

Nguồn tham khảo:

• World Organisation for Animal Health: Animal welfare
• Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam: Chọi gà
• Thư Viện Pháp Luật: Bản án 18/2020/HS-ST