Các tổ chức hỗ trợ người nghiện cờ bạc tại Việt Nam

Nghiện cờ bạc là một rối loạn hành vi được WHO công nhận. Bài viết này hướng dẫn cách tìm kiếm hỗ trợ tại Việt Nam, bao gồm các bệnh viện tâm thần, trung tâm tư vấn tâm lý và các biện pháp tự bảo vệ.

Nghiện cờ bạc: Một rối loạn hành vi cần được hỗ trợ

Nghiện cờ bạc, hay rối loạn cờ bạc (gambling disorder), đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức phân loại là một rối loạn do hành vi gây nghiện trong Danh mục Phân loại Quốc tế về Bệnh tật (ICD-11). Điều này có nghĩa là tác hại mà nó gây ra có thể nghiêm trọng tương đương với trầm cảm và rối loạn sử dụng rượu. Tại Việt Nam, mặc dù chưa có các tổ chức chuyên biệt quy mô lớn như ở một số quốc gia phát triển, người gặp khó khăn vẫn có thể tìm kiếm sự giúp đỡ thông qua các kênh chính thống.

Tình huống giả định: Anh Minh và hành trình tìm kiếm sự giúp đỡ

Anh Minh, 35 tuổi, làm việc văn phòng, bắt đầu chơi cờ bạc trực tuyến từ hai năm trước. Ban đầu chỉ là giải trí, nhưng dần dần anh dành phần lớn thời gian và tiền bạc cho nó. Anh Minh bắt đầu vay mượn, nói dối gia đình và cảm thấy lo âu, trầm cảm. Anh nhận ra mình cần sự giúp đỡ khi mất kiểm soát hoàn toàn tài chính và các mối quan hệ xã hội bắt đầu rạn nứt.

Bước 1: Nhận diện dấu hiệu và tự đánh giá

Trước khi tìm kiếm sự hỗ trợ, việc tự nhận diện các dấu hiệu là rất quan trọng. Anh Minh đã trải qua các dấu hiệu phổ biến của rối loạn cờ bạc:

• Nhu cầu đánh bạc với số tiền lớn hơn để đạt được sự hưng phấn mong muốn.
• Cảm thấy bồn chồn hoặc khó chịu khi cố gắng cắt giảm hoặc ngừng đánh bạc.
• Thực hiện nhiều nỗ lực không thành công để kiểm soát, cắt giảm hoặc ngừng đánh bạc.
• Thường xuyên bận tâm đến cờ bạc (ví dụ: liên tục nghĩ về việc trải nghiệm cờ bạc trong quá khứ, lên kế hoạch cho lần đánh bạc tiếp theo).
• Đánh bạc khi cảm thấy đau khổ (ví dụ: bất lực, tội lỗi, lo lắng, trầm cảm).
• Sau khi thua tiền khi đánh bạc, thường quay lại vào ngày khác để “gỡ gạc”.
• Nói dối để che giấu mức độ tham gia vào cờ bạc.
• Gây nguy hiểm hoặc mất đi một mối quan hệ quan trọng, công việc, cơ hội giáo dục hoặc nghề nghiệp vì cờ bạc.
• Dựa vào người khác để cung cấp tiền nhằm giải quyết tình hình tài chính do cờ bạc gây ra.

Nếu bạn hoặc người thân có từ 4 dấu hiệu trở lên trong vòng 12 tháng, đó có thể là dấu hiệu của rối loạn cờ bạc.

Bước 2: Tìm kiếm hỗ trợ y tế và tâm lý tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các dịch vụ hỗ trợ chuyên biệt cho người nghiện cờ bạc chưa phổ biến như ở các nước phát triển. Tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể tìm đến các cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần hoặc các trung tâm tư vấn tâm lý uy tín.

1. Bệnh viện Tâm thần Quốc gia và các bệnh viện chuyên khoa

Các bệnh viện tâm thần tuyến trung ương và địa phương là nơi đầu tiên anh Minh có thể tìm đến. Tại đây, các bác sĩ chuyên khoa tâm thần có thể đánh giá tình trạng, chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, bao gồm cả liệu pháp tâm lý và đôi khi là thuốc hỗ trợ để giảm các triệu chứng lo âu, trầm cảm đi kèm. Ví dụ:

• Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 hoặc 2: Cung cấp các dịch vụ khám, tư vấn và điều trị các rối loạn tâm thần, trong đó có rối loạn hành vi gây nghiện.
• Các khoa tâm thần tại bệnh viện đa khoa lớn: Một số bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh/thành phố cũng có khoa tâm thần có thể hỗ trợ.

2. Trung tâm tư vấn tâm lý tư nhân

Bên cạnh các bệnh viện công, nhiều trung tâm tư vấn tâm lý tư nhân cũng cung cấp dịch pháp tâm lý cho người có vấn đề về nghiện. Anh Minh có thể tìm kiếm các chuyên gia tâm lý học lâm sàng có kinh nghiệm trong điều trị nghiện hành vi. Ưu điểm của các trung tâm này là sự riêng tư và linh hoạt về thời gian.

Bước 3: Áp dụng các biện pháp tự bảo vệ và hỗ trợ từ gia đình

Song song với việc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên nghiệp, các biện pháp tự bảo vệ và sự giúp đỡ từ gia đình đóng vai trò quan trọng.

1. Hạn chế tài chính

• Nhờ người thân quản lý tài khoản: Anh Minh có thể nhờ vợ hoặc người thân đáng tin cậy quản lý thẻ ngân hàng, tiền mặt và các tài khoản giao dịch trực tuyến.
• Thiết lập giới hạn chi tiêu: Đặt ra giới hạn nghiêm ngặt cho việc chi tiêu hàng ngày/tuần và tuân thủ nó.
• Yêu cầu ngân hàng chặn giao dịch: Một số ngân hàng có thể hỗ trợ chặn giao dịch đến các trang cờ bạc trực tuyến, mặc dù tính năng này có thể khác nhau tùy ngân hàng tại Việt Nam. Anh Minh cần liên hệ trực tiếp với ngân hàng để tìm hiểu khả năng này.

2. Sử dụng phần mềm chặn truy cập

Các ứng dụng chặn truy cập cờ bạc như Gamban có thể giúp ngăn chặn quyền truy cập vào các trang web và ứng dụng cờ bạc trên thiết bị của anh Minh. Đây là một công cụ hiệu quả để tạo ra rào cản vật lý, giúp anh tránh xa cám dỗ.

3. Xây dựng mạng lưới hỗ trợ

Chia sẻ với gia đình và bạn bè thân thiết về vấn đề của mình. Sự thấu hiểu và động viên từ những người xung quanh là nguồn động lực lớn. Anh Minh cũng có thể tìm kiếm các nhóm hỗ trợ hoặc cộng đồng trực tuyến (cần kiểm tra kỹ độ tin cậy) để chia sẻ kinh nghiệm và nhận lời khuyên từ những người có hoàn cảnh tương tự.

Kiểm tra kết quả và giới hạn

Sau vài tháng điều trị tâm lý và áp dụng các biện pháp tự bảo vệ, anh Minh đã giảm đáng kể tần suất và số tiền đánh bạc. Anh bắt đầu dành thời gian cho gia đình và các sở thích khác. Tuy nhiên, anh hiểu rằng đây là một quá trình lâu dài và cần sự kiên trì. Anh vẫn duy trì các buổi trị liệu định kỳ và tiếp tục sử dụng phần mềm chặn truy cập.

Giới hạn: Các dịch vụ hỗ trợ tại Việt Nam có thể chưa chuyên biệt hóa hoàn toàn cho nghiện cờ bạc như ở các nước phát triển (ví dụ: GamCare tại Anh với đường dây nóng 24/7 và các công cụ như GamStop). Do đó, việc tìm kiếm đúng chuyên gia và kiên trì với liệu trình là rất quan trọng. Người bệnh cần chủ động tìm hiểu và xác minh thông tin về các cơ sở hỗ trợ để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Nguồn tham khảo

• WHO: Addictive behaviours
• NHS: Help for problems with gambling
• GamCare: Safer gambling